|
|
|
|
| English |
CRUINN BEACHT 1 (CB1) |
| |
Tá an cúrsa seo bunaithe, le cead, ar an téacsleabhar
Úrchúrsa Gaeilge le Dónall P. Ó Baoill
agus Éamonn Ó Tuathaill
|
|
|
|
|
| Na hábhair a phléitear ar an gcúrsa:
|
|
|
|
|
| 01
|
Athruithe Tosaigh san Ainmneach Uatha agus Iolra
|
|
|
1.1
|
An tAinmneach Uatha
|
|
|
1.2
|
An tAinmneach Iolra
|
|
|
1.3
|
Treoracha ginearálta chun ainmfhocail bhaininscneacha a aithint
|
|
|
1.4
|
Eolas faoin Ainmfhocal atá le fáil san Fhoclóir Gaeilge-Béarla
|
|
|
|
|
| 02
|
Athruithe Tosaigh sa Tabharthach Uatha agus Iolra
|
|
|
2.1
|
An Réamhfhocal Simplí Roimh Ainmfhocal
|
|
|
2.2
|
An Tabharthach Uatha
|
|
|
2.3
|
An Tabharthach Iolra
|
|
|
2.9
|
An Ginideach Uatha
|
|
|
2.10
|
An Ginideach Iolra
|
|
|
|
|
| 03
|
Iolra na nAinmfhocal
|
|
|
3.1
|
Lagiolraí agus Tréaniolraí
|
|
|
3.2
|
Na Lagiolraí
|
|
|
3.3
|
Tuilleadh i dTaobh na Lagiolraí
|
|
|
3.4
|
Na Tréaniolraí
|
|
|
3.5
|
An Deireadh ~eanna, ~anna, ~nna
|
|
|
3.6
|
An Deireadh ~tha, ~the
|
|
|
3.7
|
An Deireadh ~(a)í
|
|
|
3.8
|
An Deireadh ~ (e)acha
|
|
|
3.9
|
Iolraí Ainmneacha Briathartha
|
|
|
3.10
|
Achoimre
|
|
|
|
|
| 04
|
An Tuiseal Ginideach - An Chéad agus an Dara Díochlaonadh
|
|
|
4.1
|
An Tuiseal Ginideach
|
|
|
4.2
|
An Ginideach Uatha: Lagiolraí
|
|
|
4.3
|
Aicme (a)
|
|
|
4.4
|
Aicme (b)
|
|
|
4.5
|
An Ginideach Iolra: Aicme na Lagiolraí
|
|
|
4.6
|
Aicme na dTréaniolraí
|
|
|
|
|
| 05
|
An Tuiseal Ginideach - Sa 3ú, 4ú, 5ú Díochlaonadh
|
|
|
5.1
|
An 3ú Díochlaonadh
|
|
|
5.2
|
An Ginideach Uatha Sa 3ú Díochlaonadh
|
|
|
5.3
|
An Ginideach Uatha Sa 4ú Díochlaonadh
|
|
|
5.4
|
An Ginideach Uatha Sa 5ú Díochlaonadh
|
|
|
5.5
|
An Ginideach Iolra Sa 3ú, 4ú, 5ú Díochlaonadh
|
|
|
|
|
| 06
|
Dul Siar 1 (Aonaid 1-5)
|
|
|
|
|
| 07
|
Séimhiú ar Bhriathra
|
|
|
7.1
|
Séimhiú
|
|
|
7.2
|
Séimhiú Gan Réimír
|
|
|
7.3
|
Séimhiú i nDiaidh Réimíreanna
|
|
|
7.4
|
An Réimír Má
|
|
|
7.8
|
Urú ar Bhriathra
|
|
|
7.9
|
Foirmeacha Spleácha / Neamhspleácha
|
|
|
7.10
|
Réimíreanna le Briathra ar Leith san Aimsir Chaite
|
|
|
|
|
| 08
|
Deirí na mBriathra
|
|
|
8.1
|
An Modh Ordaitheach: An 2ú Pearsa Uatha- An Fhréamh
|
|
|
8.2
|
An 2ú Pearsa Iolra - An Chéad Réimniú
|
|
|
8.3
|
An 2ú Pearsa Iolra - An Dara Réimniú
|
|
|
8.4
|
Na Pearsana Éagsúla sa Mhodh Ordaitheach
|
|
|
8.5
|
An Aimsir Chaite
|
|
|
8.6
|
An Aimsir Láithreach: An Chéad Réimniú
|
|
|
8.7
|
An Aimsir Láithreach; An Dara Réimniú
|
|
|
8.8
|
1ú Uatha agus Iolra sa Dá Réimniú
|
|
|
8.9
|
Na Briathra Neamhrialta: An Modh Ordaitheach - 2ú Pearsa Uatha Agus Iolra
|
|
|
8.10
|
Na Briathra Neamhrialta: An Aimsir Chaite agus an Aimsir Láithreach
|
|
|
|
|
| 09
|
An Aimsir Fháistineach agus An Modh Coinníollach
|
|
|
9.1
|
An Aimsir Fháistineach
|
|
|
9.2
|
An Briathar Saor
|
|
|
9.5
|
An Modh Coinníollach: Na Deirí
|
|
|
9.6
|
Dá, Mura agus Murach
|
|
|
9.7
|
An Modh Coinníollach - Úsáid
|
|
|
|
|
| 10
|
An Briathar Saor
|
|
|
10.1
|
Réamhrá
|
|
|
10.2
|
Staid
|
|
|
10.3
|
Gníomh
|
|
|
10.4
|
Gníomh v. Staid
|
|
|
10.8
|
Úsáid An Ghníomhaí: Gníomhaí Pearsanta
|
|
|
10.9
|
Gníomhaí Neamhphearsanta
|
|
|
10.10
|
Gníomhaí Pearsanta le hAidiacht Bhriathartha
|
|
|
10.11
|
Foirmeacha Pearsanta in Ionad An tSaorbhriathair
|
|
|
10.12
|
An Briathar Saor sna hAimsirí Éagsúla
|
|
|
10.13
|
Saorfhoirmeacha faoi Leith
|
|
|
|
|
| 11
|
Bí, Is + Réamhfhocal
|
|
|
11.1
|
Réamhnótaí
|
|
|
11.2
|
Bí / Is + ar + Réamhfhocal
|
|
|
11.3
|
Bí + Ainmfhocal + ar
|
|
|
11.4
|
Bí + Ainmfhocal + ag + Réamhfhocail Éagsúla
|
|
|
11.5
|
Is / Bí + as + Ainmfhocal
|
|
|
11.6
|
Bí + Ainmfhocal + as
|
|
|
11.7
|
Is / Bí + de +Ainmfhocal
|
|
|
11.8
|
Bí / Is + Ainmfhocal + do
|
|
|
11.9
|
Is + Aidiacht + do
|
|
|
11.10
|
Bí / Is + le + Ainmfhocal / Forainm
|
|
|
11.11
|
Is + Aidiacht + le
|
|
|
11.12
|
Bí + le
|
|
|
11.13
|
Bí + faoi + Ainmfhocal
|
|
|
11.14
|
Bí + i + Ainmfhocal
|
|
|
11.15
|
Bí + thar + Ainmfhocal
|
|
|
11.16
|
Forainmneacha Réamhfhoclacha
|
|
|
11.17
|
Foirmeacha Treise
|
|
|
|
|
| 12
|
Dul Siar 2 (Aonaid 7-11)
|
|
|
|
|
| 13
|
An Chopail Is -Abairt Aicme
|
|
|
13.1
|
Abairtí Aicme
|
|
|
13.2
|
Cinnteacht agus Éiginnteacht Ainmfhocal
|
|
|
13.3
|
Freagraí Ar Cheisteanna Aicme
|
|
|
13.4
|
Claoninsint ar Abairt Aicime
|
|
|
|
|
| 14
|
An Chopail Is -Abairt Ionannais
|
|
|
14.1
|
Abairtí Ionannais: Samplaí
|
|
|
14.2
|
Comparáid idir Abairtí Aicme agus Abairtí Ionannais
|
|
|
14.3
|
Rialacha don Abairt Ionannais
|
|
|
14.4
|
Comparáid idir a agus the in abairtí Béarla
|
|
|
14.5
|
Ceisteanna: Cé / Cén?
|
|
|
14.6
|
An? agus Nach?
|
|
|
14.7
|
Claoninsint Ar Abairt Ionannais
|
|
|
14.13
|
An Briathar Bí + i
|
|
|
|
|
| 15
|
Tá, Bíonn
|
|
|
15.1
|
An Aimsir Láithreach (Tá / Níl / An bhfuil?)
|
|
|
|
An Aimsir Ghnáthláithreach (Bíonn / Ní bhíonn / An mbíonn?)
|
|
|
15.6
|
An Aimsir Ghnáthchaite
|
|
|
15.7
|
An Aimsir Ghnáthchaite agus An Aimsir Chaite le Chéile
|
|
|
15.8
|
Foirmeacha Scartha agus Foirmeacha Táite
|
|
|
15.9
|
Ba ghnách / Ba mhinic + Ainm Briathartha
|
|
|
15.10
|
An Aimsir Chaite
|
|
|
15.11
|
Comparáid idir Caite agus Gnáthchaite
|
|
|
15.12
|
Comórtas idir Litriú agus Fuaimeanna in Aimsirí / Modhanna éagsúla
|
|
|
|
|
| 16
|
Na Bunuimhreacha
|
|
|
16.1
|
Na hUimreacha 1-10
|
|
|
16.2
|
Na hUimhreacha 11-19
|
|
|
16.3
|
Ainmfhocail Iolra le hUimhreacha
|
|
|
16.4
|
Aidiachtaí i ndiaidh ainmfhocal agus uimhreacha
|
|
|
16.5
|
Na focail Bos, Lámh, Cos, Bróg agus Cluas
|
|
|
16.6
|
Uimhreacha Pearsanta: Comhaireamh Daoine
|
|
|
16.7
|
Na hUimhreacha Pearsanta + Ainmfhocal
|
|
|
16.8
|
Uimhreacha a chríochnaíonn ar 0
|
|
|
16.9
|
An focal Cúpla
|
|
|
|
|
| 17
|
Na hUimhreacha os cionn 20
|
|
|
17.1
|
Na hUimhreacha idir 20 agus 100
|
|
|
17.2
|
Uimhreacha os cionn Céad
|
|
|
17.3
|
Foclóir a bhaineann le hUimhreacha
|
|
|
17.4
|
Orduimhreacha
|
|
|
17.5
|
An Méid
|
|
|
|
|
| 18
|
Dul Siar 3 (Aonaid 13-17)
|
|
|
|
|
| 19
|
Suíomh, Gluaiseacht agus Treo
|
|
|
19.1
|
Suas, síos - anuas, aníos
|
|
|
19.2
|
Gluaiseacht
|
|
|
19.3
|
Suíomh
|
|
|
19.4
|
Treo
|
|
|
19.5
|
Suíomh
|
|
|
19.6
|
Dobhriathra eile Treo agus Suíomh
|
|
|
19.7
|
Athdhéanamh
|
|
|
|
|
| 20
|
Laethanta, Míonna, Féilte agus Séasúir na Bliana
|
|
|
20.1
|
Laethanta na Seachtaine
|
|
|
20.2
|
Míonna na Bliana
|
|
|
20.3
|
Féilte na Bliana
|
|
|
20.4
|
Na Séasúir
|
|
|
|
|
| 21
|
Pointe nó Tréimhse Ama
|
|
|
21.1
|
Pointe Ama
|
|
|
21.2
|
Tamall Gairid Éiginnte
|
|
|
21.3
|
Tréimhse Leanúnach: An Réamhfhocal le
|
|
|
21.4
|
Na Réamhfhocail Chomhshuite
|
|
|
21.5
|
Am Atá Thart / le Teacht
|
|
|
|
|
| 22
|
Seilbh agus Úinéireacht
|
|
|
22.1
|
Aidiachtaí Sealbhacha agus cuid
|
|
|
22.2
|
Na hAidiachtaí Sealbhacha: Mo chuid, Do chuid, A chuid, A cuid; Ár / Bhur / A gcuid;
|
|
|
22.5
|
Seilbh le hAinmfhocail Chinnte
|
|
|
22.8
|
Ainmfhocail Éiginnte, An Ginideach agus de
|
|
|
22.9
|
Uimhreacha agus de
|
|
|
|
|
| 23
|
Treisiú agus Fócasú
|
|
|
23.1
|
Iarmhíreanna Treise
|
|
|
23.2
|
Samplaí
|
|
|
23.6
|
Cuid / Ceann
|
|
|
23.7
|
Cáilitheoirí - Aidiachtaí agus Dobhriathra Áirithe
|
|
|
23.8
|
Briathra a threisiú
|
|
|
23.9
|
Focail / Frásaí seachas Briathra a threisiú
|
|
|
23.10
|
Treisiú ar Abairtí Aicme ina n-úsáidtear Bí
|
|
|
23.11
|
Béim an Ghutha
|
|
|
23.12
|
Na Leaganacha Caighdeánacha
|
|
|
|
|
| 24
|
Dul Siar 4 (Aonaid 19-23)
|
|
|
|
|
| 25
|
Briathra + An Réamhfhocal ar
|
|
|
25.1
|
Réamhrá
|
|
|
25.2
|
Briathar + ar
|
|
|
25.3
|
Briathar + Ainmfhocal + ar
|
|
|
25.4
|
Nathanna Eile (Briathar + Ainmfhocal + ar)
|
|
|
|
|
| 26
|
Briathra + Réamhfhocal + Ainmfhocal.
|
|
|
26.1
|
as + Ainmfhocal
|
|
|
26.2
|
Briathar + as + Ainmfhocal
|
|
|
26.3
|
Briathar + Ainmfhocal + As
|
|
|
26.4
|
de + Ainmfhocal
|
|
|
26.5
|
Briathar + de
|
|
|
26.6
|
Briathar + de + Ainmfhocal
|
|
|
26.7
|
Briathar + Ainmfhocal + de
|
|
|
26.8
|
do + Ainmfhocal
|
|
|
26.9
|
Briathar + Ainmfhocal + do
|
|
|
26.10
|
Briathar + faoi + Ainmfhocal, nó Briathar + Ainmfhocal + faoi
|
|
|
26.11
|
Briathar + i + Ainmfhocal
|
|
|
26.12
|
le + Ainmfhocal
|
|
|
26.13
|
Briathra a éilíonn le
|
|
|
26.14
|
Briathar + le + Ainmfhocal
|
|
|
26.15
|
Cora Cainte Éagsúla
|
|
|
|
|
| 27
|
Aidiachtaí
|
|
|
27.1
|
An Uimhir Uatha den Aidiacht
|
|
|
27.2
|
Cás Chúige Uladh
|
|
|
27.3
|
An Uimhir Iolra den Aidiacht
|
|
|
27.4
|
Séimhiú ar Aidiacht san Uimhir Iolra
|
|
|
27.5
|
Aidiachtaí a Choimrítear
|
|
|
27.6
|
Céimeanna Comparáide na hAidiachta
|
|
|
|
|
| 28
|
An Tuiseal Ginideach den Aidiacht
|
|
|
28.1
|
Réamhrá
|
|
|
28.2
|
An Ginideach Uatha
|
|
|
28.3
|
Aidiachtaí nach nInfhilltear
|
|
|
28.4
|
Aidiachtaí Le hAinmfhocail Bhaininsneacha
|
|
|
28.5
|
An Ginideach Iolra
|
|
|
|
|
| 29
|
Claoninsint (Insint Indíreach)
|
|
|
29.1
|
Míreanna Cónascacha san Insint Indíreach
|
|
|
29.2
|
Athrú Pearsan sna Forainmneacha agus sna Briathra
|
|
|
29.3
|
Athrú Aimsirí
|
|
|
29.4
|
Athruithe ar an Modh Ordaitheach sa Chlaoninsint
|
|
|
29.5
|
Claoninsint ar Abairt Chopaile
|
|
|
|
|
| 30
|
Dul Siar 5 (Aonaid 25-29)
|
|
|
|
|
| 31
|
Clásal Coibhneasta Díreach (Ainmneach nó Cuspóireach)
|
|
|
31.1
|
Ó Abairtí Simplí go Clásail Choibhneasta (Seachas san Aimsir Chaite)
|
|
|
31.2
|
Rialacha (seachas Aimsir Chaite)
|
|
|
31.3
|
Clásal Coibhneasta Díreach, Aimsir Chaite
|
|
|
31.4
|
Briathra Neamhrialta ar leith
|
|
|
31.5
|
An Cuspóir mar Réamhtheachtaí - Débhríocht
|
|
|
31.6
|
Tábla 1: An Clásal Díreach i ngach aimsir - ach sa Chaite
|
|
|
31.7
|
Tábla 2: An Clásal Díreach san Aimsir Chaite
|
|
|
31.8
|
Tábla 3: An Briathar Saor i gClásail Choibhneasta (seachas san Aimsir Chaite)
|
|
|
31.9
|
"Foirm Choibhneasta" an Bhriathair
|
|
|
31.10
|
Dobhriathra Ama
|
|
|
|
|
| 32
|
An Clásal Coibhneasta Indíreach
|
|
|
32.1
|
Clásail Choibhneasta Indíreacha (bunaithe ar Abairtí Simplí)
|
|
|
32.2
|
Trí Chineál Clásal Coibhneasta Indíreach
|
|
|
32.3
|
Clásail bunaithe ar Ainmfhocail sa Ghinideach
|
|
|
32.6
|
Clásal bunaithe ar Ainmfhocail sa Tabharthach
|
|
|
32.7
|
An Forainm Réamhfhoclach Roimh an Mhír Choibhneasta
|
|
|
32.9
|
An Réamhtheachtaí mar Chuspóir
|
|
|
32.10
|
An Clásal Coibhneasta Indíreach - ach sa Chaite
|
|
|
32.11
|
An Cuspóir agus Clásail Indíreacha
|
|
|
32.12
|
Briathar Saor sa Chlásal Coibhneasta Indíreach - Gach Aimsir
|
|
|
32.13
|
Clásal Coibhneasta an Mhéid
|
|
|
|
|
| 33
|
Foirmeacha Coibhneasta na Copaile
|
|
|
33.1
|
Clásail Choibhneasta Dhíreacha
|
|
|
33.2
|
Clásail Choibhneasta Indíreacha
|
|
|
33.3
|
Clásail Indíreacha san Aimsir Láithreach
|
|
|
33.4
|
Clásail Indíreacha sab Aimsir Chaite / sa Mhodh Coinníollach
|
|
|
33.5
|
Comparáid Idir (a) Clásail Dhíreacha agus (b) Clásail Indíreacha
|
|
|
|
|
| 34
|
Logainmneacha agus Ainmneacha Daoine
|
|
|
34.1
|
Réamhrá
|
|
|
34.4
|
Ainmneacha Baiste agus Sloinnte i Logainmneacha
|
|
|
34.7
|
Ainmneacha agus Sloinnte
|
|
|
34.8
|
Ó-Shlointe
|
|
|
34.9
|
Mac-Shloinnte
|
|
|
34.10
|
De-Sloinnte: [Ní infhilltear iad]
|
|
|
34.11
|
Sloinnte Aidiachtacha
|
|
|
34.12
|
Sloinnte nach n-athraíonn
|
|
|
34.14
|
Gaolta agus Daoine Mhuinteartha. Clann / Muintir
|
|
|
34.15
|
Leaganacha Cainte Áirthe
|
|
|
34.16
|
Foclóir
|
|
|
34.17
|
Tús Litreach: an Dáta agus an Beannú
|
|
|
34.18
|
Úsáid Teidil
|
|
|
|
|
| 35
|
An Gairmeach, An Tabharthach, agus An Ginideach
|
|
|
35.1
|
An Gairmeach Uatha
|
|
|
35.2
|
An Gairmaech Iolra
|
|
|
35.3
|
An Ginideach
|
|
|
35.4
|
An Tabharthach
|
|
|
35.5
|
Mar a chumtar Ainmneacha (Teibí)
|
|
|
35.6
|
Uaillbhreas
|
|
|
35.7
|
Comhfhocail ar leith
|
|
|
35.9
|
An tAinm Briathartha
|
|
|
35.10
|
An tAinm Briathartha agus an Aidiacht Bhriathartha
|
|
|
35.11
|
Tábla 1
|
|
|
35.12
|
An Aidiacht Bhriathartha
|
|
|
35.13
|
Samplaí den Ainm Briathartha in Úsáid
|
|
|
|
|
| 36
|
Dul Siar 6 (Aonaid 31-35)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
